Nam tước trên cây (tựa gốc tiếng Ý: Il barone rampante) là một tiểu thuyết nổi tiếng của nhà văn người Ý Italo Calvino, xuất bản lần đầu năm 1957. Đây là phần thứ hai trong “Bộ ba tổ tiên” gồm Nam tước trên cây, Tử tước chẻ đôi và Hiệp sĩ không hiện hữu. Tác phẩm mang màu sắc hư cấu pha trộn hiện thực, triết lý và châm biếm, kể về một cuộc sống kỳ lạ nhưng đầy tự do và suy tư.
Câu chuyện diễn ra ở vùng Liguria, nước Ý vào cuối thế kỷ 18. Nhân vật chính là Cosimo Piovasco di Rondò, một cậu bé quý tộc 12 tuổi, người bất mãn với bữa ăn gia đình và phản đối những quy tắc nghiêm khắc của cha mẹ. Sau một lần tranh cãi, Cosimo quyết định trèo lên cây và tuyên bố sẽ không bao giờ đặt chân xuống mặt đất nữa, và cậu đã giữ lời suốt cả cuộc đời.
Từ đó, Cosimo sống hoàn toàn trên cây, tự tổ chức cuộc sống của mình trong thế giới trên cao từ đọc sách, săn bắn, trồng cây, kết bạn với bọn cướp rừng, trao đổi thư từ với triết gia Voltaire, đến cả… yêu đương. Dù sống “tách rời” khỏi mặt đất, Cosimo không phải là kẻ cô lập hay trốn đời; ngược lại, anh rất gắn bó với thế giới xung quanh, tham gia vào những sự kiện thời đại như Cách mạng Pháp, giúp người dân và bảo vệ lý tưởng tự do, nhân văn. Anh cũng trải qua một mối tình phức tạp với cô gái Viola, người mà anh yêu say đắm nhưng cũng đầy mâu thuẫn.
Cosimo giữ đúng lời hứa của mình đến tận cuối đời: anh chưa từng đặt chân xuống đất lần nào. Khi già yếu, anh biến mất bằng cách đu bám vào một khinh khí cầu, kết thúc cuộc đời một cách kỳ lạ và bí ẩn như chính cuộc sống độc đáo mà anh đã chọn.
